Maurice Ravel 1/3. Jazda obowiązkowa

 

9.11.2026

MODERNIZM - TWÓRCY, DZIEŁA, INNOWACJE (1890-1930) 32/100

Maurice Ravel należy do najbardziej popularnych kompozytorów tworzących w XX wieku. Powszechnie jest kojarzony z „Bolérem”, które jest jedną z wizytówek dwudziestowiecznej muzyki artystycznej. Francuski kompozytor potrafił łączyć prostotę z finezją. Niewątpliwie istotny był zmysł melodyczny, który sprawia, że zwiększa się szansa na poszerzenie grona odbiorców. Tworzył również dzieła niezwykle wyrafinowane, w których w pełni mógł zaprezentować swój kunszt instrumentacyjny.

Nasze pierwsze spotkanie z Ravelem to jazda obowiązkowa. Co należy posłuchać na początku, o czym absolutnie nie można zapomnieć. Słowem - pozycje najbardziej popularne i znaczące w dorobku autora „Daphnis i Chloé”.

 

 JAZDA OBOWIĄZKOWA:

Osobom, które nie znają jeszcze dorobku wielkiego Francuza, na początek trudno nie polecić dwóch kompozycji orkiestrowych:

 Pavane Pour Une Infante Défunte (1899)

  Piękny, melancholijny utwór z czarowną linią melodyczną. Spokojnie mógłby trafić do kategorii „poważne” przeboje. Dla słuchaczy nie oswojonych z muzyką klasyczną jest to doskonały start nie tylko do muzyki Ravela, ale całej tzw. muzyki poważnej. Warto zapoznać się również z wersją fortepianową. 

 

 Boléro (1928)

Tego utworu chyba nikomu nie trzeba przedstawiać. Jedna z najbardziej znanych kompozycji XX wieku. Ravel nawet gdy tworzył bardzo proste konstrukcje dźwiękowe potrafił zachować wysoki poziom kompozycji. Boléro to jeszcze jeden dowód na to, że był jednym z mistrzów orkiestracji. Bogactwo barw nierzadko jest wręcz olśniewające.

  

Jeśli powyższe utwory przypadną Wam do gustu, warto dalej drążyć temat. Oto najbardziej reprezentatywne kompozycje orkiestrowe:

 Rhapsodie Espagnole (1907)

Twórczość Ravela jest dla nas esencjonalnym przykładem muzyki francuskiej, tymczasem warto wiedzieć, że był synem Sabaudczyka i Baskijki. Zawsze bliska była mu muzyka hiszpańska, toteż nic dziwnego, że z lubością do niej nawiązywał. Dobrym przykładem jest właśnie „Rapsodia hiszpańska”.

 

 Valses Nobles Et Sentimentales (1911)

Jedna z najpopularniejszych kompozycji autora Boléra. Chętnie grana w filharmoniach całego świata. Jeszcze jeden popis kunsztu orkiestrowego.

 

Le Tombeau de Couperin (1917-1919) – wersja na orkiestrę

Ravel niejednokrotnie tworzył dwie wersje kompozycji – orkiestrową i fortepianową. Tak jest właśnie w przypadku tej kompozycji. Warto poznać obydwie, ponieważ francuski twórca, zarówno na polu muzyki orkiestrowej, jak i fortepianowej, należał do elity kompozytorów.

 

Daphnis Et Chloé (1913) – na chór i orkiestrę

Słynnemu baletowi poświęcę więcej miejsca w jednej z kolejnych części. Wybitna pozycja. Nie tylko w dorobku Ravela, ale muzyki XX wieku.

 

Na fortepian i orkiestrę:

 Koncert fortepianowy D-dur na lewą rękę (1929-1933)

 Koncert fortepianowy G-dur (1929-1933)

 Obydwa koncerty fortepianowe należą do kanonu gatunku.

 

Muzyka fortepianowa:

Jeux d’eau (1901)

Miroirs (1904-1905)

Gaspard De La Nuit (1908)

Ma Mère l'Oye (1908-1910) – na dwa fortepiany

 Le Tombeau De Couperin (1917-1919) – wersja fortepianowa

 Absolutnie nie można zapominać o muzyce fortepianowej. To jedna z wizytówek Ravela. „Jeux d’eau”, „Miroirs” i „Gaspard de la nuit” to wybitne przykłady w obrębie estetyki impresjonizmu, aczkolwiek musimy pamiętać, że etykietka „impresjonizm” jest w przypadku tego twórcy nie do końca oczywista.

 

 Muzyka kameralna:

 Kwartet smyczkowy (1902-1903)

Każdy miłośnik tej formy muzykowania powinien posłuchać ravelowskiego kwartetu, ponieważ jest reprezentatywną pozycją dla całego gatunku. Muszę przyznać, że podoba mi się bardziej niż kwartet smyczkowy Debussy’ego, aczkolwiek w tym przypadku trzeba brać namiar na to, że autor „La Mer” napisał go jeszcze we wczesnym okresie twórczości.  

 

Trio fortepianowe (1914)

Na polu muzyki kameralnej Ravel również miał się czym pochwalić. Koniecznie trzeba posłuchać kwartetu smyczkowego, bowiem w swoim gatunku jest pozycją reprezentacyjną. Przykładem wyrafinowanej kameralistyki jest Trio fortepianowe, w którym pojawia się nie tylko wysmakowana gra barw, ale także ciekawe pomysły artykulacyjne.

 

Płyta godna uwagi związana z tematem:

Maurice Ravel - Boléro; Rapsodie Espagnole; Ma Mère l'oye; Pavane Pour Une Infante Défunte - London Symphony Orchestra – Claudio Abbado (1986)

 Wybrałem album, na którym znajdziemy najbardziej popularne utwory orkiestrowe Ravela. Trudno, aby w repertuarze zabrakło takich filharmonicznych „przebojów”, jak „Boléro” i „Pavane Pour Une Infante Défunte”. „Rapsodia hiszpańska” również od dawna cieszy się popularnością. W przypadku muzyki Ravela ważne jest to, aby aparat orkiestrowy potrafił uwydatnić szeroką gamę barw w ich przeróżnych odcieniach. Claudio Abbado i London Symphony Orchestra spisali się na medal, dlatego możemy cieszyć się w pełni muzyką.